[DAY 12] Στήβεν Αντωνάκος, Entrance, 1996

Ρέουσα ενέργεια, φως άπλετο, καθαρό και αποκαλυπτικό, μυστηριακό και υπερβατικό, σε έργα που απευθύνονται και επικοινωνούν, επιζητούν τη συνέργεια και την εμπλοκή του θεατή, προσφέρουν αισθητική σαγήνη και, ταυτόχρονα, επικαλούνται το άφατο και το μυστικιστικό, αξιώνονται κάτι περισσότερο από το προφανές. [Στήβεν Αντωνάκος, Entrance, 1996, Κατασκευή με νέον, ξύλο και αλουμίνιο, Συλλογή της Alpha Bank] Φωτογραφία: Θάνος Μακρής [Από την τρέχουσα έκθεση «Στήβεν Αντωνάκος: Φως. Ο Στήβεν Αντωνάκος και η ρωσική πρωτοπορία» στο MOMus - Μουσείο Άλεξ Μυλωνά]

[DAY 28] Άλεξ Μυλωνά, Η σοφίτα της οδού Κριστίν (Παρίσι), 1987

Παρατηρούμε την εικόνα ενός εσωτερικού χώρου, με το τραπέζι και τα σύνεργα της δουλειάς της γλύπτριας στο πρώτο επίπεδο. Μια ήρεμη πραγματικότητα, μια εικόνα απλή με αντικείμενα οικεία, μια εικόνα σιωπής που δημιουργεί μια ζεστή και γαλήνια εντύπωση, αλλά, ταυτόχρονα, αποπνέει μια αίσθηση μελαγχολίας, απομόνωσης και μοναξιάς. Η Άλεξ Μυλωνά αποτυπώνει, με μοναδική χρωματική και σχεδιαστική απλότητα, το καταφύγιό της. Κατορθώνει, με τρόπο λιτό και ανεπιτήδευτο, να εκφράσει όλα αυτά που αισθάνεται, τη ζωτική και βιωματική της σχέση με την τέχνη και τη ζωή, ενώ το ανοιγμένο παράθυρο της σοφίτας γεφυρώνει τον προσωπικό, ιδιωτικό της κόσμο με τον κόσμο που βρίσκεται εκεί έξω. [Άλεξ Μυλωνά, Η σοφίτα της οδού Κριστίν (Παρίσι), 1987, υδατογραφία, 28,5 x 20 εκ., MOMus - Μουσείο Άλεξ Μυλωνά]

[DAY 29] Αλεξέι Μοργκουνόφ, “Όρθια Φιγούρα (Αεροπόρος)”, 1912-13

Οι καλλιτέχνες του Φουτουρισμού στη Ρωσία, ποιητές και εικαστικοί, διακήρυτταν ότι η σαρωτική ανατροπή του κόσμου όπως τον ξέρουμε είναι απαραίτητη για να ανοίξει ο δρόμος προς ένα ελπιδοφόρο μέλλον. Πίστευαν πως με την απόρριψη των παλαιών αρχών και των αξιωματικών κανόνων ο άνθρωπος θα μπορέσει να αναθεωρήσει τη σχέση του με το σύμπαν και τη φύση και να αποκτήσει απεριόριστες δυνατότητες. Όταν μετατραπεί ο κόσμος σε χάος, έλεγαν το 1913, θα προκύψουν “νέες, ασπρόσμενες και αόρατες σχέσεις”. Το πρότυπο του ανθρώπου του μέλλοντος -του ήρωα των Φουτουριστών- ήταν ο αεροπόρος, ο άνθρωπος που κατάφερε να υπερβεί τους φυσικούς περιορισμούς και να κατακτήσει την απόλυτη ελευθερία πετώντας στον αέρα. Η “Όρθια Φιγούρα (Αεροπόρος)” του Αλεξέι Μοργκουνόφ ανήκει σε αυτή τη σειρά λογοτεχνικών και εικαστικών έργων της Ρωσικής Πρωτοπορίας, που υποστηρίζουν την πεποίθηση των Φουτουριστών ότι έπειτα από μια ιστορική αναδιοργάνωση της τάξης του κόσμου, η ανθρωπότητα θα προβάλει ακόμα πιο δυνατή. [Αλεξέι Μοργκουνόφ, “Όρθια Φιγούρα (Αεροπόρος)”, 1912-13, Λάδι σε καμβά, MOMus - Moυσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη]

[DAY 1] Αλέξανδρος Πλωμαρίτης, «49 γρ.», 2020

Πόσο ζυγίζει η ανθρώπινη ελευθερία; Το έχεις σκεφτεί ποτέ; Μήπως σήμερα που καλείσαι να μείνεις σπίτι; Κι όμως, είναι διαχρονικό ερώτημα, που μπορεί να έχει διαφορετική απάντηση σε κάθε συνθήκη, έκτακτη ή μη, «κανονική» ή μη, ατομική ή συλλογική. Ο Αλέξανδρος Πλωμαρίτης στο έργο του, με τη συμμετοχή κρατούμενων-εκπαιδευόμενων του 3ου ΣΔΕ - Φυλακές Διαβατών - Θεσσαλονίκη, ζυγίζει κυριολεκτικά τις φωτογραφίες Polaroid που έβγαλαν όλοι μαζί σε μια περφόρμανς για την κάμερα και δίνει μια απάντηση με τον τίτλο του έργου: Αλέξανδρος Πλωμαρίτης, «49 γρ.», 2020, ζυγαριά, φωτογραφίες Polaroid. [Από την έκθεση «Τίμιοι παράνομοι - Πρόσωπο. Ελευθερία. Σιωπή» στο MOMus - Πειραματικό Κέντρο Τεχνών]

[DAY 20] Κατερίνα Τσακίρη, από τη σειρά «Family Affair», 2014-2015

Η οικογενειακή εστία είναι τόπος όπου ζυγίζεται, ενίοτε με κλειστά μάτια, το παρελθόν και το παρόν των γενεών, το προσωπικό με το συλλογικό του στενότερου κοινωνικού πυρήνα, όπου ο εαυτός και το είδωλό του μαθαίνουν να συγκλίνουν ή να αποκλίνουν, όπου η selfie μπορεί δυνητικά να γίνει πεδίο αναστοχασμού αξεδιάλυτων υποθέσεων. [Κατερίνα Τσακίρη, από τη σειρά «Family Affair», 2014-2015, MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης]

[DAY 27] Mανέτας Μίλτος (1964, Ελλάδα), Καλώδια (Togetherness), 2009

Η ζωγραφική του Μίλτου Μανέτα αναδεικνύει τη δυναμική της διαδικτυακής τεχνολογίας, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του '90. Διαχρονικά κατορθώνει να μνημειώνει αντικείμενα και υλικά του τεχνολογικού μικρόσκοσμου που ενίοτε δεν τα πολυπροσέχουμε, άλλοτε τα θεωρούμε ευτελή ή συχνά προσπαθούμε να τα κρύβουμε, όπως π.χ. τα καλώδια. Ωστόσο, τα μικροσκοπικά τους σύρματα, πλεγμένα το ένα γύρω από το άλλο, είναι όχι τόποι, πομποί ή δέκτες, αλλά γέφυρες χάρη στις οποίες κυκλοφορούν, διοχετεύονται και επικοινωνούν μηχανικά φορτία κάθε τύπου, φορτία που μας κρατούν μαζί, μεταφέροντας ακούραστα ήχο, εικόνα, πληροφορία, ενέργεια και φως. [Mανέτας Μίλτος (1964, Ελλάδα), Καλώδια (Togetherness), 2009, Λάδι σε καμβά Δωρεά του καλλιτέχνη στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης]

[DAY 15] Βασίλης Κωνσταντίνου, Χωρίς τίτλο, 2015

Ο εσωτερικός χώρος της κατοικίας συγκροτείται συνήθως με βάση το προσωπικό γούστο, του τωρινού ή παλαιότερου ενοίκου, για να υπηρετήσει μια συνθήκη λειτουργικότητας, σταθερότητας, ασφάλειας. Ο Βασίλης Κωνσταντίνου στο σκηνοθετημένο αυτοπορτρέτο του εστιάζει μέσα από ένα τέτοιο περιβάλλον κάπου αόριστα έξω από την κουρτίνα, ως παρατηρητής στη γραμμή ενός υπαρκτού όσο και ψυχολογικού ορίου. Πόσο αμυντικοί μπορούμε άραγε να γίνουμε με τη φύλαξη του ορίου ανάμεσα στο μέσα και το έξω; Πόσο διαθέσιμοι είμαστε για να αισθανθούμε αυτό που εξελίσσεται εκτός του κλειστού κύκλου, εκτός παράδοσης, εκτός κάδρου, έξω από τα κατασκευασμένα καβαφικά «τείχη»; Πόσο έχουμε τελικά αγνοήσει τη δυνατότητα της φωτογραφίας, που φέρεται προορισμένη να υπηρετεί την πιστή απεικόνιση του πραγματικού, να σκιαγραφήσει επίσης εσωτερικές μεταπτώσεις, αναταράξεις και αμφιβολίες; [Βασίλης Κωνσταντίνου, Χωρίς τίτλο, 2015, Από τη σειρά "Family Frames", MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης]

[DAY 32] Άλεξ Μυλωνά, Κήπος, 1953

Η Άλεξ Μυλωνά σε ένα πρώιμο ζωγραφικό της έργο, με αφαιρετικό τρόπο και απλοποιημένη γραφή, αποτυπώνει την εικόνα του κήπου του σπιτιού της, προσπαθώντας να μεταφέρει την αίσθηση του φωτεινού, πολύχρωμου και ανοιξιάτικου κόσμου. Για τη δημιουργό, είναι η ζωογόνος πνοή της ίδιας της φύσης που μπαίνει μέσα στο σπίτι και το καταλαμβάνει, η αντήχηση των οπτικών της ερεθισμάτων, η μετουσίωσή τους σε χρώμα, φως και ατμόσφαιρα. Είναι μια ανάσα ελπίδας και αισιοδοξίας που υπερβαίνει κάθε αίσθηση απομόνωσης και περιορισμού. [Άλεξ Μυλωνά, Κήπος, 1953, Αθήνα, λάδι σε χαρτόνι, 38 x 29 εκ., MOMus - Μουσείο Άλεξ Μυλωνά]

[DAY 4] Σταύρος Κιουτσιούκης, Σβάστικα στη μνήμη

Η πόλη φιλοξενεί το Μνημείο του Ολοκαυτώματος από το 1997. Είναι έργο του Nandor Glid που ολοκληρώθηκε από τον γιο του Daniel, δημιουργούς κι άλλων αντίστοιχων μνημείων στο Βελιγράδι, το Νταχάου και το Yad Vasem στην Ιερουσαλήμ. Στο σκίτσο της έκθεσης το μνημείο ζωντανεύει, δέχεται τη ναζιστική επίθεση που βεβήλωσε το σώμα του, λυγίζει και γέρνει, αλλά αντιστέκεται. Παλεύει να κρατηθεί όρθιο και να σηκώσει το βάρος της μνήμης που φορτώσαμε στους ώμους του. Τα σώματα συμπλέκονται στο σχήμα της επτάφωτης λυχνίας, φλέγονται, ματώνουν. Ξαναβρίσκουν την αρχική σύνδεση με τον αφανισμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης το 1942. Κάποια μνημεία είναι ζωντανοί οργανισμοί. Γίνονται αντικείμενο επίθεσης, διεκδίκησης, βανδαλισμού. Αόρατα ή ανεπιθύμητα, εξορισμένα ή αδιάφορα, επιστρέφουν για να μας θυμίσουν το μέτρο της αντοχής μας στη μνήμη με την οποία δυσκολευόμαστε να συμφιλιωθούμε. [Σταύρος Κιουτσιούκης, Σβάστικα στη μνήμη. Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος 2018. Άγνωστοι βεβηλώνουν για άλλη μια φορά το Μνημείο του Ολοκαυτώματος στην πλατεία Ελευθερίας, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Οι δράστες σχηματίζουν με σπρέι μια σβάστικα πάνω στο μνημείο και αποχωρούν ανενόχλητοι] [Σκίτσο από την έκθεση «Βαλ’τους Χ. Ο Μαύρος Χάρτης της Ρατσιστικής Βίας στο MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης]

[DAY 3] Στήβεν Αντωνάκος, Χωρίς τίτλο (σελίδα 51), 1988

Το φως ορίζει το σημείο εκκίνησης και τον πυρήνα της τέχνης του Στήβεν Αντωνάκου: από τις αυστηρά αφαιρετικές προτάσεις του με τα τόξα, τις ελλείψεις και τις γωνίες, έως τις ποιητικές αντιπαραθέσεις τεχνητού και ζωγραφικού φωτός, τις, μεγάλης κλίμακας, παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, τα Παρεκκλήσια με τις αναφορές στη βυζαντινή παράδοση και τις υποβλητικές εκείνες συνθέσεις όπου το ορατό και το αόρατο, το υλικό και το άυλο βρίσκονται σε μια οριακή σχέση-αρμονία. [Στήβεν Αντωνάκος, Χωρίς τίτλο (σελίδα 51), 1988, Μεταξοτυπία σε ασημί-μεταλλική επιφάνεια χαρτιού ©MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης]

[DAY 25] Αντώνης Παπαδόπουλος, Χωρίς τίτλο, 2004-05

Ο Αντώνης Παπαδόπουλος ισορροπεί ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό με την επιδεξιότητα επαγγελματία ακροβάτη, αφού επιλέγει να αποδώσει πραγματικά - καθημερινά αντικείμενα αλλά με υπερρεαλιστικό τρόπο, όπως φαίνεται και στο συγκεκριμένο δίπτυχο, απομονώνοντας το καρβέλι ψωμί και το κεραμίδι από τον χρόνο και τον χώρο και δίνοντάς τους υπερμεγέθεις διαστάσεις και συμβολική χροιά. Μας επισημαίνει φυσικά πως τίποτα άλλο δεν έχει σημασία, στη σημερινή συνθήκη, παρά η «επιστροφή στα βασικά», σχολιάζοντας ταυτόχρονα πόσο δεδομένη είναι η σίτιση και η στέγη για κάποιους και πόσο απούσα για κάποιους άλλους. [Αντώνης Παπαδόπουλος, Χωρίς τίτλο, ξηρά παστέλ σε μουσαμά- δίπτυχο, 150 x 150 εκ., 2004-05, Δωρεά του καλλιτέχνη στο ΚΜΣΤ, MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης]

[DAY 19] Λιουμπόβ Ποπόβα, «Η θέα από το παράθυρό μου στα σπίτια», 1906

Το νεανικό αυτό σχέδιο απεικονίζει τη θέα των σπιτιών από το παράθυρο της 16χρονης, τότε, Λιουμπόβ Ποπόβα. Η αποτύπωση των κτηρίων, που όπως η ίδια σημειώνει είναι «από παράθυρο διαμερίσματος της παρόχθιας οδού Μιτνίνσκαγια» στην Αγία Πετρούπολη, δηλώνει τις εντυπώσεις της νεαρής ζωγράφου από το αστικό τοπίο της ρωσικής πρωτεύουσας όπου ταξίδεψε με την οικογένειά της αμέσως μετά την μετακόμιση τους από την Γιάλτα στην Μόσχα το 1906. Η νεαρή ζωγράφος συνειδητοποιεί ότι η θέα από το παράθυρο στην μεγάλη πόλη προσφέρει δυνατές εικόνες που εμπεριέχουν τις περιπλοκότητες της ανθρώπινης ζωής, εικόνες εντελώς διαφορετικές από αυτές της φύσης. [Λιουμπόβ Ποπόβα, «Η θέα από το παράθυρό μου στα σπίτια», 1906, MOMus - Moυσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη]